De laptop is dicht. De automatische afwezigheidsmelding staat aan. De tent, caravan of hotelkamer is bereikt en het eerste glas Franse rosé, Italiaanse rode wijn of Spaanse cava is ingeschonken. Eindelijk vakantie.
Vakantiedagen zijn er niet alleen om andere dingen te doen. Ze zijn er vooral om te herstellen. Om afstand te nemen van de dagelijkse drukte, deadlines, overleggen en volle mailboxen. Dat herstel ontstaat alleen niet altijd direct.
Uit recent Europees onderzoek van SD Worx, waarvoor ook duizend Nederlandse werknemers zijn ondervraagd, blijkt dat Nederlanders gemiddeld 13,7 vakantiedagen nodig denken te hebben om volledig op te laden. Voor werknemers tot 25 jaar ligt dat rond de tien dagen. Werknemers tussen de 50 en 64 jaar noemen gemiddeld ongeveer vijftien dagen. Bijna twee weken dus.
Dat is niet zo vreemd. De eerste vakantiedagen ben je vaak nog bezig met afschakelen. Je hoofd loopt nog een paar dagen achter op je agenda. Je denkt aan wat je bent vergeten, controleert misschien toch nog een bericht en voert in gedachten gesprekken die allang voorbij zijn.
Pas wanneer het stiller wordt, ontstaat ruimte. En juist in die ruimte komen soms vragen boven die tijdens een normale werkweek eenvoudig worden weggedrukt. Vind ik mijn werk eigenlijk nog leuk? Past deze functie nog bij mij? Wil ik dit over vijf jaar nog steeds doen? En als alles mogelijk zou zijn: wat zou ik dan kiezen?
De zomervakantie is geen verplicht loopbaanassessment. Je hoeft op een ligbed geen persoonlijk ontwikkelplan van twintig pagina's te schrijven. Maar wanneer je merkt dat je gedachten regelmatig terugkeren naar je werk, is het zonde om ze alleen wat rondjes door je hoofd te laten draaien. Pak pen en papier. En zet vier stappen.
Stap 1 — Denk eerst eens zonder beperkingen
Stel jezelf een vraag die in de dagelijkse praktijk vaak te snel wordt begrensd door salaris, ervaring, reistijd, hypotheek, zekerheid en verwachtingen van anderen: welke functie en welke organisatie zou ik kiezen wanneer alles mogelijk was?
Wat zou je willen doen? Bij wat voor organisatie? Met welke mensen? In welke omgeving? En vooral: waarom trekt dat je aan? Probeer niet direct realistisch te zijn. Realisme komt later wel. Deze stap gaat juist over het blootleggen van je voorkeuren, ambities en verlangens.
Heb je na een goed glas wijn nog steeds geen enkel idee, dan zijn er grofweg twee mogelijkheden. Je zit uitstekend op je plek. Of er moet nog een fles open. Heb je juist direct een stortvloed aan ideeën? Of merk je dat je vaker over ander werk fantaseert? Ga dan verder.
Stap 2 — Maak een eerlijke energiebalans
Schrijf op wat je waardeert aan je huidige werk en werkgever. Waar krijg je energie van? Welke werkzaamheden zou je vaker willen doen? Wanneer ga je met een goed gevoel naar huis? Met welke collega's of klanten werk je graag samen? En waarom?
Kijk daarna naar de andere kant. Welke werkzaamheden kosten je structureel meer energie dan ze opleveren? Welke omstandigheden beginnen steeds vaker te schuren? Waar erger je je aan? Wat stel je uit? Op welke momenten voel je weerstand voordat je werkdag überhaupt is begonnen?
Kijk ook nadrukkelijk naar je onbenutte talenten. Misschien ben je sterk in adviseren, analyseren, organiseren, leidinggeven, verbinden of vernieuwen, maar wordt daar in je huidige functie nauwelijks een beroep op gedaan.
Werk hoeft niet iedere dag een acht te zijn. Iedere baan bevat taken die minder leuk zijn. Maar wanneer energielekken structureel groter worden en belangrijke talenten langdurig ongebruikt blijven, moet je dat signaal niet wegpoetsen.
Stap 3 — Onderzoek het gat tussen waar je staat en waar je heen wilt
Leg vervolgens je huidige situatie naast de functie of organisatie die je bij stap één hebt opgeschreven. Wat ontbreekt er werkelijk? Heb je aanvullende kennis of een opleiding nodig? Mis je specifieke werkervaring? Ken je de branche onvoldoende? Moet je bepaalde advies-, management- of systeemvaardigheden ontwikkelen? Of is het verschil eigenlijk veel kleiner dan je altijd hebt aangenomen?
We overschatten regelmatig wat nodig is om een volgende stap te zetten. Functieprofielen worden gelezen als harde toelatingseisen, terwijl organisaties vaak vooral zoeken naar iemand die een groot deel beheerst en het overige snel kan leren.
Is het gat wel aanzienlijk, maak dan een stappenplan. Dat hoeft geen snelle overstap te zijn. Het kan ook een plan voor twee of drie jaar worden, waarin je gericht ervaring opdoet, een opleiding volgt, projecten naar je toe trekt of je netwerk in een andere sector uitbreidt. Een loopbaanstap begint lang niet altijd met ontslag nemen. Soms begint hij met bewust richting kiezen.
Stap 4 — Onderzoek alles en behoud het goede
Is het gat beperkt of zelfs afwezig? Dan wordt de interessantste vraag: waarom ben je je nog niet serieus aan het oriënteren? Oriënteren betekent niet dat je morgen weg moet. Het betekent dat je onderzoekt welke mogelijkheden er zijn en dat je jouw aannames aan de werkelijkheid toetst.
Misschien zijn er binnen je huidige organisatie kansen die je nog niet hebt besproken. Ga dan in gesprek met je leidinggevende of HR. Vertel niet alleen dat je "iets anders" wilt, maar maak concreet waar je energie van krijgt, welke talenten je beter wilt benutten en welke richting je voor ogen hebt.
Overweeg je een andere organisatie, kijk dan verder dan alleen vacatures. Welke organisaties spreken je aan? Ken je daar mensen? Kun je eens informeel kennismaken? Wie kan je meer vertellen over het werk, de cultuur en de daadwerkelijke ruimte binnen een functie?
Gebruik LinkedIn en vacaturebanken als informatiebron, niet alleen als sollicitatiemachine. Praat met mensen. Stel vragen. Onderzoek of het beeld in je hoofd overeenkomt met de praktijk. Door gesprekken te voeren ontdek je bovendien steeds beter wat je werkelijk belangrijk vindt. Je vooraf bedachte wensen en eisen worden bevestigd, aangescherpt of soms volledig onderuitgehaald.
Daarover later meer in een vervolgblog: hoe je jouw eigenschappen, drijfveren en voorwaarden scherp krijgt voordat je een sollicitatiegesprek voert.
Alleen nadenken verandert weinig
Gebruik de zomer vooral om te ontspannen. Om tijd door te brengen met de mensen die belangrijk voor je zijn. Om goed te eten, te drinken, te bewegen, te lezen en af en toe helemaal niets te doen.
Maar wanneer je hoofd na het afschakelen steeds opnieuw bij je werk uitkomt, doe daar dan iets mee. Alleen nadenken wordt al snel malen. Een analyse op papier maakt gedachten concreet. Je ziet patronen, tegenstrijdigheden en mogelijkheden die in je hoofd verborgen blijven.
Je hoeft na de vakantie niet direct een rigoureus besluit te nemen. Maar je kunt wel terugkomen met een scherper beeld van wat je wilt behouden, wat je wilt veranderen en welke eerste stap daarbij hoort. En misschien blijkt dat je precies op de goede plek zit. Dat is ook een waardevolle conclusie.
Bij Candor People spreken we dagelijks HR- en salarisprofessionals over hun vak, ambities en volgende loopbaanstap. Niet iedere verkenning hoeft direct tot een overstap te leiden. Soms begint vooruitgang gewoon met een eerlijk gesprek.
Bronnen
SD Worx, Europees onderzoek naar vakantiebehoefte en herstel (onder andere 1.000 Nederlandse werknemers).
